Wybrane filozoficzne koncepcje rozumu ludzkiego i racjonalność

Informacje o książce

  • Autor:
    Edmund Morawiec
  • Recenzenci:
    prof. P. Mazanka, prof. A. Maryniarczyk
  • Seria:
    Monographiae philosophicae
  • Sposób cytowania:

    Morawiec, E. (2014). Wybrane filozoficzne koncepcje rozumu ludzkiego i racjonalność. Warszawa: Liberi Libri.

Pobierz książkę

O autorze

Morawiec
Edmund Morawiec
– filozof, metafizyk, ur. 29 X 1930 w Lgoczance k. Częstochowy. Studia wyższe ukończył w 1961 r. na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim na Wydziale Filozofii, otrzymując stopień magistra filozofii w zakresie metafizyki na podstawie pracy, pt. Rola intuicji w uznawaniu zdań filozoficznych u Kartezjusza. Przed rozpoczęciem studiów uniwersyteckich, w latach 1951–1957, studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Ojców Redemptorystów w Toruniu i w Tuchowie. Jest członkiem tegoż Zgromadzenia. Święcenia kapłańskie przyjął 29 VI 1957 r. w Tuchowie.

Uniwersyteckie studia Edmunda Morawca przebiegały głównie pod kierun­kiem: M. A. Krąpca, St. Kamińskiego, S. Swieżawskiego, A. B. Stępienia. Zwłaszcza dwaj pierwsi mieli znaczący wpływ na kształtowanie się jego sylwetki filozoficznej. W 1964 r., na podstawie rozprawy pt. Przedmiot a metoda w filozofii Kartezjusza, której promotorem był M. A. Krąpiec, uzyskał stopień naukowy doktora filozofii w zakresie metafizyki. W 1964 r. został zatrudniony w charakterze asystenta, a następnie adiunkta na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. W latach 1962–2002 wykładał filozofię również w Wyższym Seminarium Duchownym OO. Redemptorystów w Tuchowie i w Krakowie.

Stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych otrzymał w 1971 r. na podsta­wie rozprawy pt. Rola intuicji w przyjmowaniu założeń w metafizyce ogólnej u J. Maritaina. Tytuł naukowy profesora uzyskał w 1985 r. na podstawie monografii pt. W kierunku metafizyki egzystencjalnej. Wykładał filozofię przez 49 lat, od roku 2012 jest na emeryturze.

Najważniejsze funkcje administracyjne w ATK: prodziekan na Wydziale Filozofii, pełnomocnik Rektora d/s młodzieży, zastępca redaktora naczelnego Studia Philosophiae Christianae, kierownik katedry metafizyki, prorektor Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie w latach 1987–1993; odegrał znaczącą rolę w procesie przekształcania ATK w Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Jest członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, International Society For Metaphysics, Union Mondiale Des Societe Catholique, Societe' Inter­nationale Thomas D'Aquin oraz Polskiego Towarzystwa Tomasza z Akwinu. Przez pewien okres był członkiem Komitetu Nauk Filozoficznych PAN. Brał czynny udział w polskich i zagranicznych kongresach filozo­ficznych, m.in. w takich konferencjach jak: Nauki szczegółowe a istnienie Boga (Kraków, 1968), Problem chrześcijań­skiego charakteru filozofii (Kraków, 1976), Kongres Filozo­ficzny (Bonn, 1976) oraz konferencjach w Waszyngtonie czy Toronto. Wygłaszał również gościnne odczyty w: L’Institut Catholique de Paris, w Rzymie i w Uniwersytecie w Reims w 1982 r..

W 1973 i 1974 roku przebywał na stypendium w L'Institut Catholique de la Philosophie w Paryżu, w 1977 r. na Uniwersytecie w Wiedniu, a w latach 1978–1979 w Catholic University of America w Waszyngtonie. Otrzymał m.in.: Srebrny Krzyż Zasługi (1974), nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za monografię pt. W kierunku metafizyki egzystencjal­nej (1985), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1989) czy Krzyż Kawalerski Polonia Restituta (2000).

Twórczość pisarska E. Morawca obejmuje ponad 110 publikacji naukowych, w tym osiem książek. Najważniejsze prace to: Przedmiot a metoda w filozofii Kartezjusza (Warszawa, 1970), Rola intuicji w przyjmowaniu założeń w metafizyce ogólnej u J. Maritaina (Warszawa, 1984), W kierunku metafizyki egzystencjalnej (Warszawa, 1994), Odkrycie metafizyki egzystencjalnej. Studium historyczno-analityczne (Warszawa, 1994), Podstawowe zagadnienia metafizyki klasycznej (Warszawa, 1998), Odkrycie egzystencjalnej wersji metafizyki klasycznej (Warszawa, 2004), Metafizyka klasyczna wersji egzystencjalnej (współautor P. Mazanka, 2006), Intuicja intelektualna w metafizyce ogólnej u J. Maritaina (2008), O nowoczesności w filozofii różnych epok historycznych (2013), Wybrane filozoficzne koncepcje rozumu ludzkiego i racjonalność (2014).

DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNO-BADAWCZA

W ramach działalności dydaktycznej napisano pod jego kierunkiem ponad 50 prac magisterskich oraz 9 rozpraw doktorskich. Prof. Morawiec napisał ponad 50 recenzji doktorskich, 6 habilitacyjnych oraz 3 recenzje o nadanie stopnia naukowego profesora. Prowadził wykłady kursoryczne z zakresu metafizyki klasycznej różnych nurtów filozofii tomistycznej, wykłady monograficzne, także z zakresu pozaklasycznej filozofii, oraz seminaria. Tematyka wykładów monograficznych z zakresu filozofii klasycznej koncentrowała się szczególnie dokoła zagadnień dotyczących metody filozofii, takich jak: funkcja analogii w uprawianiu metafizyki klasycznej, pierwsze zasady i ich funkcja w metafizyce klasycznej, problem intuicji w metafizyce klasycznej. Z zagadnień spoza klasycznej filozofii Morawiec podejmował badania z zakresu filozofii podmiotu (Kartezjusz i Kant). Zajmował się także metodologicznymi zagadnieniami z zakresu pozy­tywizmu, neopozytywizmu, a ostatnio także postmodernizmu.

Główne kierunki badań i osiągnięcia E. Morawca to: metafizyka klasyczna, a w jej ramach – filozofia Boga, metodologia metafizyki klasycznej, oraz pozaklasyczne kierunki filozoficzne. W ramach zainteresowań badawczych należy wymienić sześć głównych problemów:

  1. Jedność filozofii klasycznej, szczególnie relacja między metafizyką a filo­zofią Boga
  2. Różnorodne wersje metafizyki: Morawiec ukazał tutaj przyczyny zagubienia autentycznej myśli filozoficznej Tomasza z Akwinu (tzn. egzystencjalnej interpretacji bytu) i wskazał na wielorakość czynników jej odkrycia, które zaistniały w początkach XX w.
  3. Chrześcijańskość filozofii w ogóle: poddał tu analizie problem zaangażowania filozofii klasycznej na przykładzie rozpatrzenia problemu możliwości nazywania filozofii klasycznej filozofią chrześcijańską. Ukazał warunki, pod jakimi filozofię klasyczną można byłoby nazywać „filozofią chrześcijańską"
  4. Krytyka filozofii klasycznej, począwszy od najwcześniejszych czasów do czasów współczesnych: Morawiec wskazał na fakt, że rozwój filozofii klasycznej wiąże się ściśle z jej krytyką. Jego zdaniem fakt krytyki filozofii klasycznej uzasadnia pojawienie się nowych jej wersji, takich jak: filozofia klasyczna nawiązująca do metody transcendentalnej Kanta, fenomenologii Husserla czy do egzystencjalizmu
  5. Zadania filozofii klasycznej: Morawiec uzasadnia tezę, że zadania filozofii klasycznej, podobnie jak innych typów wiedzy, dyktowane są jej przedmiotem i metodą, że filozofii nie można z góry stawiać zadań. Charakter zadań wynika bowiem z jej natury
  6. Problem relacji między filozofią klasyczną a naukami szczegółowymi: Morawiec zajmuje w tym względzie radykalne stanowisko, wyrażające się w tezie o niemożliwości łączenia filozofii klasycznej z naukami szczegółowymi w jej uprawianiu. Zwrócił uwagę, że nie jest możliwe korzystanie w uprawianiu metafizyki klasycznej z faktów nauk szczegółowych, jak również z ich metod. Stanowisko to uzasadnia odmiennością przedmiotu filozofii klasycznej, jej metody i zadań. Zaprezentował własne rozumienie relacji filozofii klasycznej do nauk szczegółowych na przykładzie ukazania stosunku antropologii filozoficznej do empirycznych nauk szczegółowych o człowieku, oraz faktycznie przez siebie zbudowanej metafizyki klasycznej. Badaniom dotyczącym tego problemu szczególnie dał wyraz w publikacjach książkowych oraz licznych artykułach.

W ramach badań z zakresu pozaklasycznych kierunków filozofii mieszczą się następujące kierunki: filozofia Kartezjusza, filozofia Kanta, angielska filozofia analityczna, a częściowo także filozofia Heideggera. Ostatnio zwrócił uwagę na pojęcie nowoczesności obecne w postmodernizmie.